« Prier parfois pour une mort vive » ¹ comme disait Hugo Claus :

[...]

Je veux m'évanouir comme un météore.
Pourquoi alors cet atermoiement ?
Je ne la laisse pas seule. Pas encore.

Penser ma mort n'est pas de mon actualité, il est tôt, la matinée s'achève à peine.
J'ignore donc comment j'aimerais mourir mais je ne veux pas que ma vie s'efface car je veux vivre et qu'au jour du grand soir la paix soit autour de moi et auprès des miens.

¹ Soms bidden om een kwieke dood, in Sonnetten traduit par Marnix Vincent

Ze komen mij allemaal, één voor één, 't strot uit!

Eindelijk; dat moest me van het hart.

(Ward Ruyslinck die de frustatie van collega-auteurs uitdrukte over het feit dat Hugo Claus een resem prijzen in de wacht sleepte).

1u40. Zonder Pauze. Woordkunst. Levenskunst. Milde ironie. Tegenspraak op tegenspraak. Lieve leugen (menselijk). Wrede waarheid (dierlijk). Causale causerieën. Geboren poseur.

Prachtig hoe Josse De Pauw soms echt Claus is. Het 'gebeurt', zomaar, alsof het niet de bedoeling, geen rol is. De kracht van een groot acteur. Allicht. Zoals Claus speelde. Wellicht. Perceptie. Provocatie.

Minpuntje? Eentje maar: het is wel héél gezapig. Te wiegend. Soms.

1. Grijp het dichtsbijzijnde boek dat meer dan 123 bladzijden telt.

Het verdriet van België - Hugo Claus. Reeds ettelijke keren meegebracht van de bib maar nog nooit volledig gelezen. Volgend weekend is het Boekenfestijn in de Expo hallen te Kortrijk en daar koop ik me toch een exemplaar van.

2. Open het boek op pagina 123 en zoek de 5de zin

‘Ach, Louis, dat is al lang bijgelegd. Gij leest ook de gazet van verleden jaar, gij.'

3. Post nu de volgende drie zinnen

‘In het gesticht zijn er geen gazetten,' zei Louis nijdig. Op het ogenblik dat hij naar bed moest en zijn natte en van alle kleisporen ontdane schoenen naast Mama's geruite sloffen zette bij de dode, loodkleurige kachelpoten, kwam Papa binnen.

Ik wil niemand lastig vallen, maar wie zich geroepen voelt - By all means, be my guest!  ;-)

Twee weken nadat literair Vlaanderen en Nederland in de Bourlaschouwburg de begrafenisplechtigheid voor Hugo Claus bijwoonden, liet het Toneelhuis in samenwerking met Behoud de Begeerte de Meester opnieuw verrijzen. ‘Een hommage met oesters'. Zo titelde de viering die afgelopen zondag plaats vond in de Bourlaschouwburg met tal van collega-schrijvers van Hugo Claus, muzikanten, dichters, acteurs en artiesten. Stijn Meuris opende de avond met zijn soloperformance van ‘Van God los'. Tom Lanoye haalde daarna messcherp uit naar kardinaal Danneels en zijn uitspraken over euthanasie en benadrukte dat Claus op dezelfde manier uit het leven stapte zoals hij altijd geleefd had: als een groot Meester.

Veel acteurs en schrijvers brachten hulde aan Claus door zelf gekozen gedichten voor te lezen. Ook bepaalde fragmenten uit zijn romans werden aangehaald. Zo las acteur Jan Decleir stukjes voor uit ‘Het verdriet van België' en het toneelstuk ‘Gilles'. Leonard Nolens ging dan weer wat dieper in op Hugo's karakter en benadrukte dat hij - als francofiele flamingant - hield van zijn vaderland België, van friet maar ook van oesters. Tijdens de pauze was deze laatste lekkernij en het lievelingsgerecht van Claus te verkrijgen aan de bar.

De avond stond volledig in het teken van de dingen waarvan Claus hield: wat hem raakte, maar ook wat hem plezierde. Zo werd er ook een hilarisch fragmentje getoond over boer Charel, het beruchte interview van Paul Jambers met de alleenstaande boer die aan Vlaanderen de penibele toestand van zijn huis en omgeving laat zien en waarin hij een oproep doet voor een vrouw. Een hilarische en komische interventie tussen alle stukken poëzie door.

Ook het liedje van de Nederlandse schlagerzangeres Marijke Boon met accordeon ‘Ik zal je nooit vergeten', met een sm-ondertoon, zo bleek, werd met veel gelach onthaald door het publiek. Andere muzikale intermezzo's werden gebracht door o.a. Tom Barman (‘Nothing really ends' en ‘Right as rain'), Admiral Freebee, Els Dottermans en een heel getalenteerd operakoor. Terwijl de Nederlandse schrijfster Connie Palmen met de nodige ophef en dramatiek koos voor een laudatio aan Hugo Claus, opteerde dichter Joost Zwagerman voor het lezen van zijn eigen gedicht ‘Kanshebber', over de nominatie van Claus voor de Nobelprijs Literatuur.

Tijdens de voorstelling werden ook foto's van Claus op een groot scherm geprojecteerd en tegen het einde aan werd de Meester zelf aan het woord gelaten in een filmpje over ‘Nu nog'. In het laatste gedeelte werden in memoriams van Claus bij het overlijden van verschillende bekenden, zoals Herman de Coninck, voorgedragen door Remco Campert, Bart Moeyaert, Piet Piryns en Leonard Nolens.

Door de avond heen was er heel veel respect en liefde voor de grote schrijver te merken in de zaal. De liefde vormde dan ook het slotthema van de avond. Een resem liefdesgedichten breide een poëtisch einde aan de vier uur durende hommage, waarvan mevrouw Veerle Claus, duidelijk geëmotioneerd, het laatste woord had. De toeschouwers konden achteraf terugblikken op een goed geprogrammeerde en gevarieerde avond vol muziek, grappige, ontroerende, poëtische momenten, een avond waar Claus gegarandeerd blij mee zou zijn geweest.

 Oorspronkelijk gepubliceerd op CuttingEdge.be op 16 april 2008

foto © Mina Van Elewyck

Geen idee of Yann Martel lang over de titel heeft nagedacht, maar mijn aandacht had hij in elk geval meteen. Mijn Pi-alarm had wel wat opwarmtijd nodig. Vreemd om pi in de titel van een boek te willen vermelden, want als er één ding is waar wiskundigen vaak niet goed in zijn, dan is het wel in talen (en omgekeerd). De wiskundigen die je met die titel aantrekt, geven waarschijnlijk al op na het voorwoord en de taalkundigen... tja, die leggen het boek al terzijde omdat er wiskunde op de flap staat! Marketing-gewijs misschien een minder goede titel dus.
Ik moet toegeven dat ik voorlopig nog niet verder ben geraakt dan de achterflap, maar die vertelde mij al wat ik eigenlijk had moeten weten; behalve de naam Pi, waarschijnlijk geen letter wiskunde in het boek!

Een boek waar ik wel al hier en daar een pagina uit gelezen heb, is Van Heer Halewijn tot Hugo Claus - 160 Gedichten om uit het hoofd te kennen. In de bib kon ik niet nalaten om De Spin Sebastiaan al even te lezen en ook Junkieverdriet moest mijn poëzie-honger stillen. Heerlijk! En om deze literaire drievuldigheid te vervolledigen heb ik ook nog De Ondraaglijke Lichtheid van het Bestaan van Milan Kundera meegebracht.

]]> http://pernikkel.wordpress.com/2008/03/30/er-is-een-heer-gestorven/ Sun, 30 Mar 2008 09:04:14 +0000 pernikkel http://pernikkel.wordpress.com/2008/03/30/er-is-een-heer-gestorven/ Le vrai tombeau des morts, c'est le coeur des vivants.*
Jean Cocteau

Door nieuwsgierigheid gedreven heb ik gisteren op de middag de televisie aangezet, want ik wilde zien hoe men afscheid nam van Hugo Claus.

Voor mijn ogen ontvouwde zich een ingetogen plechtigheid. Melancholische muziek wisselde af met gedichten van 'de meester', die zo machetescherp werden voorgedragen dat ik ervan kippenvelde. De dood van Claus had bij sommigen herinneringen gewekt. Die brachten ze ten gehore, verpakt in fraaie zinnen.

Enkel Erwin Mortier viel wat uit de toon. Tijdens zijn éloge haalde hij uit naar kardinaal Danneels, die zich tijdens een kerkelijke plechtigheid laatdunkend over de zelfgekozen dood van Claus had uitgelaten, door die 'geen voorbeeld van een heldendaad' te noemen. Mortier vond het kennelijk nodig om de kardinaal een veeg uit de pan te geven en zei:

Louter en alleen omdat de keuze van zijn levenseinde niet de hunne is, komen ze weer van onder de plaveien gekropen en spuien hun laffe gal. De eigen morele superioriteit celebreren boven het lichaam van een geliefde dode is geen heldendaad. Meneer de kardinaal: schaam je.

Hugo Claus was niet gelovig en had zelfs een uitgesproken afkeer van alles wat naar katholicisme zweemde, dus hoefde dat papengebroed hem absoluut niet terecht te wijzen, of de manier waarop hij uit het leven stapte te hekelen. Kerkvorst Danneels heeft die sneer wis- en waarachtig verdiend, maar misschien had Erwin Mortier een beter moment kunnen uitkiezen om hem de mantel uit te vegen. Tijdens zo'n afscheidsplechtigheid sloeg het een beetje als een tang op een varken.

Maar goed, het was al met al een mooie 'uitvaart'. Ik heb ervan ... genoten. Dat kan oneerbiedig klinken, maar ik ben er zeker van dat Hugo Claus — die zich de dood voorstelde als een meisje in zwart ondergoed — het me niet kwalijk zal nemen.

* Het echte graf van de doden is het hart van de levenden.

Jaren geleden kon ik dromen
(o infantiele profetische ziel)
van de dingen die zouden komen
fataal als de uitvinding van het wiel.

Nu is de wereld sterfelijk als ik
en daarmee uit.
Alleen onzekerheid geeft mij een kick,
ik geloof geen fluit.

Dromen jaag ik naar de zolder
waar de domme kinderen wonen.
Ik lieg. Er is nog één dolle kolder

en dat is zij waarover ik bericht
in dit gelovig klinkgedicht,
de laatste van mijn demonen.

H U G O   C L A U S

Op www.deredactie.be is er de VRT-video van de afscheidsplechtigheid voor Hugo Claus, en alle andere Vlaamse, Belgische en Nederlandse media (en buitenlandse) en (literatuur)blogs besteden de ruimste aandacht aan Hugo Claus, meestal met talrijke links ook naar kijk- en luisterdocumentatie. 

Ik citeer uit de Duitse krant Welt Online, die de afscheidstoespraak van Cees Nooteboom afdrukt onder de titel "Der Mann mit dem Kopf eines Römers". Helga van Beuningen vertaalde de tekst uit het Nederlands.

Er hat gesagt, einst werde sein gesamtes Oeuvre auf ein Sieb gelegt, und nur was von Wert sei, werde darin liegenbleiben. Er war ein Macher, postumer Ruhm kümmerte ihn kaum. Seinen Abschied hat er vollbracht, sein Werk lässt er zurück. Am Tag vor seinem Tod rief er noch einmal an, mit rauher, aber deutlicher Stimme. Als wir auflegten, musste ich an jene allererste, nun schon so lange zurückliegende Begegnung denken, an den jungen Mann mit dem Kopf eines Römers an seinem großen Schreibtisch vor dem Wandgemälde von Asger Jorn. Er ist gegangen, wie er gelebt hat, ein Mann des "ni dieu, ni maître". Einen Meister brauchte er nicht, er war selbst einer.

Aldus Cees Nooteboom in Welt Online van vandaag 29 maart 2008.

Sonnet XV van Hugo Claus hierboven heb ik van de webstek van Simon Vinkenoog  gekopieerd,  'het vijftiende sonnet', dat 'de meester' naar zijn keuze zelf voorlas als zijn ultieme afscheid op de rouwplechtigheid in de Bourlaschouwburg te Antwerpen, vandaag zaterdag 29 maart 2008. Simon Vinkenoog (1928)*, onlangs uit het ziekenhuis ontslagen, woonde de plechtigheid bij. Hij citeerde Claus' sonnet uit de jaren 80 van de vorige eeuw in zijn online dagboek'brieven' Kersvers op donderdag 21 februari 2008, op de dag van zijn ontvangst van de drukproeven van zijn briefwisseling met Hugo Claus 1951-1956 door prof. dr. Georges Wildemeersch van het Studie- en documentatiecentrum Hugo Claus van de Universiteit Antwerpen. Deze briefwisseling verschijnt binnen enkele maanden bij De Bezige Bij.  

    Ik geef de cover die Simon Vinkenoog op 20 maart 2008 op zijn blog toonde, verkleind weer. Vinkenoog noemt de titel van het boek "vreeswekkend".

Over het 'vijftiende sonnet' van Claus schreef Vinkenoog op 21 februari 2008:

"René had hier op Kersvers gelezen, dat ik in Leuven vorige week een close-up filmopname gezien had van Hugo, die een Sonnet voorleest. Blik strak op de kijker, recht in de camera. Auto-cue, volgens Edith. Niet te zien, voor mij.
Het was inderdaad het laatste gedicht van de cyclus, dat ik de dichter had horen lezen. Hier volgt het vijftiende Sonnet : [..., zie het citaat bovenaan in deze blogpost].

En wat vonden wij bij terugkeer in de bus? Juist, de drukproeven, losse pagina's van een boek waarvan al jaren sprake is, waarover de samensteller mij al ettelijke malen geraadpleegd had, en dat nu ijs en weder dienende, in april gaat verschijnen, meldt uitgeverij De Bezige Bij.

HUGO CLAUS & SIMON VINKENOOG

Laat nooit deze brief aan iemand lezen

De briefwisseling tussen Hugo Claus en Simon Vinkenoog 1951-1956

Samenstelling, inleiding en aantekeningen
Georges Wildemeersch

De Bezige Bij
Amsterdam
2008

En ja, daar ben ik in begonnen. Een inleiding van 26 pagina's - ik las tot p. 20 toen ik voor het avondeten en dit geroepen werd, 7 bijlagen over 16 pagina's, een verantwoording van 3 pagina's, 5 pagina's biografie, 21 pagina's register van personen en titels van publicaties, verwijzende naar de brieven (en briefkaarten), 135 in totaal, met een uitbundig notenapparaat, om te smullen voor liefhebbers, en zeer bijdragende aan de transparantie die ik alles en iedereen toewens. Kortom: er wacht me weer een leeservaring van jewelste. Nog eens een keer binnenstebuiten! Hoera!
Nog vier nachtjesslapen. Gegroet, jonge en oude dromers! Nog steeds ben ik met Ben Okri van mening, dat dit de tijd is de beste droom te dromen/ van alle dromen die er zijn, n'en déplaise het sonnet van mijn oude vriend. Simon Vinkenoog, werkverschaffer."

Over vandaag schreef Simon Vinkenoog op 28 maart 2008:

"[...] eerst naar Antwerpen, waar een afscheidsplechtigheid voor Hugo Claus wordt gehouden in de Bourlaschouwburg; dan rijden wij verder om in Oostende deel te nemen aan een BEAT! Festival, waaraan vanuit Nederland ook Jules Deelder en Hagar Peeters medewerking verlenen. Van NI DIEU, NI MAÎTRE naar - mirabile dictu - The Beat Goes on!"

Voor de affiche en het programma van de literair-muzikale marathon rond de Beat Poets, Beat! in Oostende verwijs ik naar Simon Vinkenoogs site (rubriek Kervers).

De schrijver is dood ... Leve de literatuur! Ze viert vanavond niet alleen feest in Oostende met o.a. Simon Vinkenoog, Hagar Peeters, Stijn Vranken, Christophe Vekeman en Jules Deelder ... In Antwerpen is er de Gouden Uil.

*Voetnoot Simon Vinkenoog

1   Van in mijn prille studententijd aan de Universiteit Antwerpen (voormalige UFSIA) in de hippe jaren 60 van vorige eeuw ben ik een fan van Simon Vinkenoog. Ik zoek nog in mijn 'archieven' naar het literaire (gestencilde) blad dat onze studentenvereniging Skald uitgaf en waarin een interview met Simon Vinkenoog ... Ik hoop het alsnog op TSM te citeren, samen met ander literair materiaal 'uit oude dozen' - mét authentieke stukken van grote schrijvers ... en een foto waarop Hugo Claus die in het PSK te Brussel mijn exemplaar van zijn Geruchten signeert. Coming asap.

2   Hoe klein 'de literaire kring'? Simon Vinkenoog werd onlangs nog in het Letterenhuis geïnterviewd door Jelle van Riet, de juryvoorzitster van De Gouden Uil ... Hij schrijft in Kersvers met lof over die 'donderdag van de poëzie' in Antwerpen, en over zijn bewondering voor Hugo Claus.

Ietwat amechtige rijmseltjes, puberale woordenknutsels, overevidente verwijzingen naar iets met 'verdriet' kunnen geen uitdrukking geven aan de slag die ik kreeg. Zelfs ik, want een echte fan wil ik me niet noemen. Daarvoor heb ik te eenzijdig en te beperkt verteerd. Oneindig bewonderaar wel van De Oostakkerse Gedichten (wat mooi ook in die facsimile) en nog wat poëzie (In Geval Van Nood, De Groeten, Zeezucht).

Het Verdriet Van België tenminste echt gelezen. Nog altijd van plan het dubbelluik Onvoltooid Verleden / De Geruchten te lezen. Maar 'k ga 't pas kopen als de huidige 'hype' voorbij is... dat past wel.

Néanmoins, je trouve ce matin un poème en anglais posté par Denise Hendrikx en commentaire à mon message. A lire ici. Denise Hendrikx nous renvoie également sur son propre site.

L'énigme est développée ici. Je sais que certains planchent sur la question. Merci de laisser vos suggestions en commentaire du message original.

***

Still no lights shed on the enigma of the translation of Het Verdriet van België, The Sorrow of Belgium into the French Le Chagrin des Belges, The Sorrow of Belgians.

Meanwhile, this morning, I find a poem in English posted by Denise Hendrikx posted as a comment to my message. The poem is here. For those interested, Denise Hendrikx links to her own website.

For info, the enigma is posted here. I know some of my contacts are working on the question. Thanks for leaving your personal suggestions in comment to the original post.
About Belgian author Hugo Claus. Sur l'auteur belge Hugo Claus.

Worden Alzheimer-patiënten die niet voor euthanasie kiezen onder druk gezet? Ik denk het niet. 'Heldendaad' werd in de mond genomen, omdat het overlijden van een bekend persoon nu eenmaal samengaat met het kwistig strooien van lof. Het was niet de bedoeling andere Alzheimer-patiënten hiermee te veroordelen. Zo'n uitspraak moet eerder dienen als hart onder de riem voor de nabestaanden, en uiting van respect voor de persoon en schrijver die Hugo Claus was.

Ethicus Etienne Vermeersch en hoogleraar palliatieve geneeskunde Wim Distelmans, hebben die misvatting ondertussen meermaals rechtgezet. 'We hebben respect hebben voor de mening van anderen, maar anderen moeten ook respect hebben voor mensen die wel kiezen voor euthanasie.' Meer nog, Distelmans streeft al jaren naar meer geld voor palliatieve zorg.

De arrogantie waarmee Danneels en Stockman zich afvragen of Hugo claus wel nagedacht heeft over de gevolgen van zijn daad is aanstootgevend. Het getuigt van weinig respect en inlevingsvermogen voor zijn situatie, want is de problematiek van ongeneeslijk ziek zijn en euthanasie al niet zwaar genoeg om dragen? Het leven is geen openbaar bezit, maar iets persoonlijk. Elke mens heeft het recht om te beslissen over z'n eigen leven. Niet iedereen heeft immers de 'ambitie' om in de voetsporen van Jezus te treden die - volgens het katholieke geloof - leed en stierf voor de hele mensheid.

Het meest frappante aan de uitspraken van kardinaal Danneels is wel dat hij stelt dat euthanasie het probleem van lijden en dood omzeilt. Is Hugo Claus dan niet geconfronteerd met lijden, in de 10 jaar hij aan Alzheimer leed? Heeft hij de dood niet écht in de ogen gekeken de laatste minuten van zijn leven? Mijnheer Danneels omzeilt en schuwt vooral evolutie. Hoog tijd om zichzelf en de Kerk te onderwerpen aan een kritisch zelfonderzoek.

onze pastoor is overwerkt, zoals gij misschien al weet. Hij moet tegenwoordig negentien parochies, vijf dekenaten en een episcopaat bedienen, voorwaar geen licht bier voor een man van 102. Mijnheer pastoor geniet nu enige dagen rust. Opdat u echter niet in een spiritueel vacuüm terechtkome, spreek ik u nu zelf enige inspirerende woorden toe van op de kansel.

Gij hebt allen de kranten der laatste dagen gelezen. Mogelijks zijt gij ongerust over de euthanasie van mijnheer Hugo Claus, waarover de Broeders van Liefde zulk een schande spreken. Ja, zij veroordelen mijnheer Claus en zijn daad streng. Misschien meent u hen daarin te moeten volgen, ongerust als u zich maakt over uw zieleheil, hoewel mijnheer Claus zijn werk graag hebt gelezen of zelfs nog recentelijk hebt aangeschaft.

Wanhoopt niet, parochianen. Aanhoort na de Broeders van Liefde de broeders Plasky. Want uw vrees is begrijpelijk en zij siert u, maar zij is ongegrond. De Broeders van Liefde dwalen; men mag zeer zeker zelf een einde aan zijn leven stellen wanneer men dat nodig acht. Zelfs indien anderen uw leven nog wel zinvol achten, wanneer uw naasten onder uw verlies zullen lijden en wanneer uw einde, medisch gesproken althans, niet direct op handen is. Dit alles wordt verkondigd in de Heilige Schrift, indien men tenminste wil lezen wat er staat.

Want wat deed Onze-Lieve-Heer vorige week anders dan vroegtijdig de dood laten intreden? Hij had zijn einde voorspeld; Hij wist zeer goed dat Hij door verraad sterven zou. Doch Hij poogde niet te vluchten, noch de verraders en moordenaars te ontmaskeren. Dat had Hij nochtans gekund, Hij had zijn executie kunnen verijdelen, maar Hij deed het niet.

De apostelen nochtans, en ook de talloze zieken die Hem om genezing smeekten, schatten Zijn leven zeer hoog in. Zeer zeker ook leden vrienden en familie onder Zijn, weliswaar tijdelijk, heengaan. En evenzo was Zijn dood te vermijden geweest, zoals ik net reeds expliceerde. Volgens de Broeders van Liefde had Christus dus geen enkele reden om voor de dood te kiezen.

Toch deed Hij dat, simpelweg omdat het volgens Hem wenselijk was dat Hij zou sterven. Wie zijn de Broeders van Liefde om Zijn keuze te bekritiseren? En als Christus kan kiezen uit het leven te stappen, wat let dan Hugo Claus hetzelfde te doen?

Neen, vrienden, u moet Hugo Claus niet veroordelen. Evenmin moet u de Broeders van Liefde veroordelen. Maar gedenkt hen in uw gebeden waarin u vraagt om meer begrip in de wereld en minder onzin in de kranten.

En gaat nu alleen heen in de vrede van de Heer.

_{Eigenlijk moeten wij Broeder Stockman dankbaar zijn. Een dode intellectueel verwijten maken is weinig stijlvol, dat klopt, maar het is ook één van de beste manieren om zijn vrienden hun pen te laten slijpen tot ongekende scherptes. Prachtige replieken kreeg de arme Stockman te verwerken. Genieten was dat zeg, van dit schrijven bijvoorbeeld.}

Mij heeft niemand meer genezen.

Doofstom hangt mijn lied in de hagen.

Uit het gedicht Marsua van Hugo Claus

Fuente: NRC Handelsblad
Fotografía: Vincent Mentzel

Pena es una palabra demasiado limitada para describir el dolor que atrapó antes de ayer a Flandes. Esta primavera se celebraba el 25 aniversario de Het verdriet van België (en España traducido de forma demasiado acartonada como La pena de Bélgica). Una lista interminable de escritores flamencos se preparaba ya para homenajear al más honorable entre todos ellos tanto por escrito como sobre los escenarios. Pero apenas habían comenzado las celebraciones, desaparece para siempre de la escena Hugo Claus. El escritor flamenco más laureado de todos los tiempos murió en Amberes a los 78 años de edad en un momento determinado por él mismo, según la viuda. Claus padecía Alzheimer. “No tengo miedo a la muerte, sino al deterioro,” había dicho ya hace algunos años.

Con Claus muere el gran liberador de las letras flamencas, el hombre que mostró a las nuevas generaciones cómo romper las cadenas del conservadurismo y la pequeña burguesía. Tom Lanoye, Erwin Mortier, Herman Brusselmans, Stefan Brijs, Dimitri Verhulst… Sería difícil encontrar un escritor flamenco para quien Claus no allanara el camino. Pero Claus era sobre todo un escritor que se otorgaba toda la libertad a sí mismo. Libertad para acometer tabúes como el sexo y el colaboracionismo. Libertad para profundizar en la literatura universal y sobre todo libertad para experimentar y reinventarse continuamente. Con la ambición y la arrogancia de un chico de doce años, como él mismo dijo en una ocasión.

La historia de Hugo Claus es la historia de un niño prodigio que llegó al mundo de la literatura con veinte años y que, con perpetua temeridad juvenil, se negó a imponerse limitaciones. “Para mí lo único que cuenta es el experimento que inicio en cada momento,” dijo en 1978. Hugo Claus escribió prosa, poesía y teatro, pero también fue cineasta y pintor. Su bibliografía incluye más de trescientos libros.

La historia de Hugo Claus es también la historia de un hombre que compuso una obra monumental y que a lo largo de su vida sobresalió por encima de sí mismo no sólo una, sino dos veces. La primera cuando tenía 26 años y escribió los magistrales versos de De Oostakkerse gedichten (Los poemas de Oostakker). La segunda treinta años más tarde, en 1983, con Het verdriet van België (La pena de Bélgica). En esta novela, grande y grandiosa, Hugo Claus confronta a sus compatriotas con todas las miserias del país: los internados, la pequeña burguesía, el catolicismo y el colaboracionismo. Pero el libro protagonizado por el inolvidable Louis Seynaeve también es una emocionante evocación de aquello que más brilla en el horizonte de un joven: la llamada del arte. El arte como única forma de liberación. Esta novela es la historia de Bélgica, pero también es la historia del propio Hugo Claus.

El lenguaje de Claus era único. Para los holandeses se trataba del flamenco auténtico, pero era sobre todo el lenguaje de Hugo Claus. “No me gustaría caer en el uso de una lengua folklórica o provincial. Pero lamento ver cómo algunos autores están obsesionados con escribir según las normas académicas del lenguaje.”

Claus se convirtió en una estrella internacional, su nombre circuló en muchas ocasiones como potencial ganador del Nobel y La pena de Bélgica llegó a editarse en la prestigiosa serie Modern Classics de Penguin.

Hugo Claus nació en Brujas en 1929. A finales de 2006 se le diagnosticó Alzheimer, pero no quiso esperar a ver lo que esa enfermedad habría de depararle. Tenía miedo de la decadencia y el progresivo deterioro. “No quiero pasar por lo que pasó mi padre, que me suplicaba para que le consiguiera una pastilla. ‘Habla con el médico,’ me decía. Pero el médico no quería darle nada”. El hecho de que Claus sí dispusiera de esa pastilla podría considerarse como una última victoria sobre el conservadurismo contra el que luchó durante toda su vida. Pero es una victoria muy pequeña frente a una gran pena.

Woensdagmorgen hoorde ik het droevige nieuws dat Arthur C. Clarke, schrijver van het meesterwerk 2001, a space odyssey, overleden is. Normaal gezien is het heengaan van zo'n beroemd schrijver een goede aanleiding voor kranten om over de man een uitgebreid overzicht van leven en werk te brengen. Jammer genoeg heeft net diezelfde dag Hugo Claus besloten om een punt achter zijn bestaan te zetten. Dan moeten de Vlaamse kranten jammer genoeg heel wat ruimte maken om over Claus te vertellen en veel reacties van bv's en literaire mensen mee te geven. Gelukkig is er nog de Wetenschappelijke bijlage van De Standaard, daarin geeft Steven Stroeykens in een leuk overzicht van de voorspellingen van Arthur C. Clarke een mooi eerbetoon aan de man.

Van Claus heb ik nooit wat gelezen. Van de mensen die ik ken en dat wel probeerden (of moesten), heb ik nog geen positieve ervaringen gehoord. Ik heb nooit een hoge dunk gehad van onze Vlaamse schrijvers. Vraag me niet waarom. Ik heb altijd liever Engelstalige boeken gelezen. Misschien omdat die taal rijker is? Of is het omdat het me dan niet stoort dat de schrijver een niet alledaagse taal gebruikt en de dingen moeilijker uitdrukt dan nodig is. Te veel Vlaamse schrijvers vinden zichzelf echte taalmensen, die van onze taal houden en die taal als het ware koesteren. Daardoor vergeten ze soms gewoon te schrijven.

Als ik dan boeken van Clarke lees, verrast het me dat ik de wetenschappelijke uitleg daarin wel begrijp, terwijl het niet eens mijn moedertaal is. Dat geeft toch te denken over zijn capaciteit om in eenvoudige taal complexe dingen te vertellen. De man schreef en vertelde graag in eenvoudige taal over wetenschap. En dat spreekt me gewoon meer aan dan die hoogdravende literaire uitspattingen van mijn taalgenoten.

Mijn favoriete boek van Clarke is veruit Dolphin Island. Daarin geeft hij een heel eigen visie op de toekomst met een avontuur waarin een jongen als schipbreukeling in contact komt met Kazan, een professor die kan communiceren met dolfijnen. Sciencefiction dus op zee, met heel gewone mensen en heel wat interessante weetjes over dolfijnen. Dat boek heb ik als jongen met ontzettend veel plezier gelezen.

Als ik nu zou moeten kiezen tussen eindelijk eens wat van Claus te lezen, of weer een boek van Clarke op te pakken, dan weet ik het wel.

Vaarwel Claus,

Goodbye Clarke...

Le due frasi coronate dal punto esclamativo che ho messo nel titolo sono entrambe sue, ma le scrisse in ordine cronologico inverso: l'inno alla vita lo vergò nel suo ultimo biglietto, in cui lasciandoci dichiarava il suo amore per me, mio fratello e mia sorella, in qualche modo a chiusura del periodo della sua vita inaugurato con la scrittura dell'articolo con cui ringraziava - anche nel titolo urlato - la forza che riceveva dalla consapevolezza di poter usare la prospettiva del suicidio come un'arma per difendere la vita.

Mio papà Sergio è morto, ha deciso di andarsene nel suo letto, nel novembre del 1995, a 65 anni, prima che la malattia prendesse il sopravvento su di lui, su quello che lui sentiva di essere e voleva continuare a essere, almeno nel ricordo di quelli a cui teneva. Ho ripensato a queste cose leggendo in questi giorni le vicende per certi versi simili del poeta belga Hugo Claus che ha potuto fare appello a una legge e della signora francese Chantal Sebire che ha dovuto violarla.

Mio padre aveva maturato la sua decisione negli anni, e aveva pensato anche ad aiutare i colleghi che in fretta e furia avrebbero scritto il suo "coccodrillo", affidando a una cara amica i "lanci" d'agenzia da fare avere all'ANSA (li ho recuperati anni dopo, e li allego in fondo: purtroppo non so più dove sono tante altre cose che avevo di lui; sono troppo poco metodico in queste cose, e mi scuso). Ancora fra parentesi, proprio questa parentesi mi fa venire in mente che anche in questo il biglietto d'addio e di amore di mio padre era del tutto particolare: non ha chiesto scusa, perché ci aveva preparato all'idea nel tempo e perché era convinto che fosse la cosa giusta da fare, anche se certo portava con sé anche dolore.

Ero negli Stati Uniti quando mi arrivò la notizia, e dei convulsi giorni seguenti ho memorie confuse: ricordo però molto bene la lettura su "Repubblica" (o forse era ancora "La Stampa") di un articolo in cui Gabriele Romagnoli dopo aver accennato un parallelo con Alex Langer scriveva di mio padre: "Onore a un uomo che se ne va inneggiando alla vita".

Tutto questo mi è tornato in mente leggendo oggi su Repubblica l'editoriale di Francesco Merlo (che purtroppo non trovo online) sul fatto che in Francia la magistratura e la stampa stanno trattando il caso di Chantal Sebire con una civiltà che in Italia purtroppo non esiste, soprattutto in questi casi in cui la pacatezza dovrebbe essere istintiva. Anche senza arrivare all'approccio, che a me è parso un po' troppo "tecnico", che ha spinto un medico inglese a criticare perché "sensazionalistico" l'articolo con cui ho raccontato sul British Medical Journal l'angosciosa e sofferta fine dell'agonia di Piergiorgio Welby, favorita dalla compassionevole assistenza di Mario Riccio.

Magari tornerò sull'argomento, e magari racconterò qualcosa di più su mio padre, che fra le altre cose scrisse molti bellissimi racconti di fantascienza. Intanto, metto qui in coda i dispacci dell'ANSA che annunciavano la sua morte.

10-NOV-95 22:30 NNNN
ZCZC0681/RMA
R CRO S0A S41 QBXA
MORTE TURONE: BIOGRAFIA
(V. 'MORTO GIORNALISTA E SCRITTORE...' DELLE 20,35 CIRCA)
(ANSA) - L' AQUILA, 10 NOV - Sergio Turone, nato a Milano il
10 giugno del 1930, era residente a Roma e domiciliato a Villa
Rosa di Martinsicuro (Teramo), dove trascorreva gran parte del
suo tempo. Era noto come scrittore, giornalista, docente
universitario e uomo politico di sinistra.
Come giornalista e' stato ed era tuttora collaboratore ed
editorialista per numerose testate nazionali, quotidiane e
periodiche, dall' Unita' all' Espresso. Come docente
universitario e' stato ordinario di ''Istituzione dei movimenti
sindacali'' e nel febbraio prossimo avrebbe preso la docenza di
''Storia del giornalismo'' e ''Storia del sindacato'' all'
Universita' di Teramo dove si fece anche promotore di una
cattedra per Di Pietro, all' indomani delle sue dimissioni.
Come politico, e' stato prima consigliere comunale a Milano
nel Psi negli anni '60, poi a Martinsicuro, poi consigliere
provinciale a Teramo e, dal 1990 al 1995, consigliere regionale
abruzzese. Al Consiglio regionale fu eletto come indipendente
nelle liste del Pci con 9.043 preferenze. Aderi' poi al Pds sin
dalla fondazione, e ne fu componente del Consiglio nazionale.
Dal Pds si dimise nel settembre del 1992, in contestazione con
l' ingresso del partito nell' internazionale socialista. Nel
consiglio regionale dell' Abruzzo, conflui' prima nel Gruppo
Misto come indipendente; poi aderi' al Movimento 'La Rete' dal
quale si distacco' poco prima di fine legislatura. (SEGUE).

GO
10-NOV-95 21:54 NNNN
ZCZC0682/RMA
R CRO S0A S41 QBXA
MORTE TURONE: BIOGRAFIA (2)
(ANSA) - L' AQUILA, 10 NOV - Studioso di Silone, esperto di
politica e di storia del sindacato, Sergio Turone ha pubblicato
numerosi libri per le maggiori case editrici italiane (tra cui
Mondadori e Laterza): ''Storia del sindacato in Italia'' (Premio
Tobagi 1985); ''Imprenditori e sindacati in Italia''; ''Il
paradosso sindacale''; ''Come diventare giornalisti senza
vendersi''; ''Politica ladra, storia della corruzione in Italia.
1861-1992''; e il piu' recente ''Agonia di un regime: il caso
Abruzzo'', che tratta della storia di tangentopoli e della sua
esperienza di consigliere regionale abruzzese quando, nel
settembre del '92, fu arrestata l' intera Giunta regionale dell'
Abruzzo per presunte spartizioni clientelari dei fondi
comunitari 'Pop'.
Nella sua storia di scrittore, ci fu anche una parentesi,
peraltro felice, nella narrativa, con il romanzo ''1994'',
premio ''Forte dei Marmi'' per la satira politica nel 1986.
(ANSA).

GO
10-NOV-95 21:55 NNNN

Documento: 19951111 01200
ZCZC0188/RMA
R POL S0A QBXB
MORTE TURONE: MESSAGGIO DI D'ALEMA
(ANSA) - ROMA, 11 NOV - Il segretario del Pds, Massimo D'
Alema, ha inviato ai familiari di Sergio Turone un telegramma
nel quale rivolge ''i sentimenti del piu' profondo cordoglio''
suo e della direzione del Pds.
''Sergio Turone - e' scritto nel telegramma - e' stato una
figura di grande rilievo nel mondo dell' informazione e uno dei
protagonisti delle maggiori battaglie democratiche e civili del
Paese. Lo ricordiamo anche per il suo impegno diretto nel
partito, proprio nel delicato periodo della trasformazione del
Pci in Pds. Ci manchera'''. (ANSA)
TG/BIM
11-NOV-95 15:06 NNNN

Documento: 19951113 04280
ZCZC0449/RMB
R CRO S0B QBXB
MORTE TURONE: FUNERALI SEMPLICI E POI LA CREMAZIONE
(ANSA) - MARTINSICURO (TERAMO), 13 NOV - Con una cerimonia
semplice, alla quale hanno partecipato i parenti e gli amici
piu' cari, si sono svolti nel pomeriggio a Martinsicuro i
funerali del giornalista e scrittore Sergio Turone, morto
suicida venerdi' scorso. Nella sala consiliare del Comune di
Martinsicuro - cittadina nella quale Turone viveva da una decina
d' anni - vi era un centinaio di persone; altre trecento erano
fuori per rendergli l' ultimo saluto.
Dopo la breve cerimonia civile, il feretro e' stato
trasportato all' obitorio di San Benedetto del Tronto (Ascoli
Piceno), dove domani si procedera' alla cremazione, secondo le
ultime volonta' del giornalista scomparso. Le ceneri saranno poi
seppellite nel cimitero di Villa Rosa di Martinsicuro, vicino
alle tombe del padre di Turone, Mario Antonino, e della madre,
Luigia Toma.
Nei discorsi commemorativi sono state rilevate le grandi doti
umane e le riconosciute capacita' politiche e professionali -
come docente universitario, giornalista e scrittore - di Sergio
Turone. E' stato anche letto un messaggio del ''Secolo XIX'',
quotidiano sul quale, proprio il giorno del suicidio, era
apparso l' ultimo articolo di Turone, nel quale il giornalista,
che e' stato anche editorialista di ''Avvenimenti'', parlava del
dolore e dell' eutanasia. (ANSA).
M04-AND
13-NOV-95 18:25 NNNN

Homofobie, negatieve houding, homofoob geweld. Dit thema was donderdag hip tussen dat ander mediageweld: het overlijden van Hugo Claus en het aantreden van de regering-Leterme I.

Neemt homofoob geweld toe? Of stappen meer slachtoffers naar de politie? Het eerste is een slechte zaak, het tweede enigszins een 'goede'. In België en Vlaanderen bestaan weinig of geen wetenschappelijke statistieken over homofoob geweld. Dat vertelt Yves Aerts, woordvoerder van de Holebifederatie, aan GayBelgium.

Registreren in processen-verbaal

In juni 2006 stuurt het College van Procureurs-Generaal een rondzendbrief waarin politieagenten aangespoord worden in een proces-verbaal te noteren wanneer een geweldpleging een homofoob karakter had. Die omzendbrief was naar aanleiding van de Gay Pride in mei 2006 door toenmalig minister van Justitie aangekondigd. (Het Nieuwsblad, 10.07.2006)

Begin 2007 bestelde de minister een studie rond het thema bij de EHSAL (WJNH, 30.01.2007). In april van dat jaar raken de resultaten bekend. "Een op de drie homo's in Brussel voelt zich minstens één keer per maand onveilig door zijn geaardheid. Bijna dubbel zoveel homo's kreeg te maken met verbaal geweld, zes op de tien namelijk. Twee op de tien ondervraagden werden bedreigd, en een op de tien was daadwerkelijk het slachtoffer van fysieke agressie." (WJNH, 19.04.2007).

Systeem

Van een systematische registratie is er in België dus nog geen sprake. Wel kan je bij het meldpunt discriminatie van de Holebifederatie terecht. Al is zo'n meldpunt niet altijd zo efficiënt.

Antwerp: Thursday, 19th March, 2008

Twee op drie Vlamingen die het magnum opus van de schrijver, Het Verdriet van België, kochten, hebben het immers nooit uitgelezen. Laten we er nu van ervan uitgaan dat de gemiddelde lezer van een 'mindere' krant nooit Het Verdriet van België heeft gekocht, laat staan eender welk boek van Claus, heeft die dan een boodschap aan het nieuws van zijn dood? Op de eerste bladzijde? Waarom wordt er bij alle kranten, ongeacht de niveauverschillen, zo veel aandacht besteed aan de dood van iemand die duidelijk tot een bepaald niveau behoorde? Gaat het om oprechte interesse om hierover te berichten, van bewustwording van het verlies van een belangrijke schrijver of eerder cultureel snobisme? Is de beoordeling van de nieuwswaarde dan plots dezelfde voor alle Vlaamse kranten? Lees ik morgen plots op het eerste blad van mijn krant over de liefdesproblemen van de gemiddelde Vlaamse BV? Of blijft het verschil er, tenzij we iets kunnen gebruiken of opblazen om even hoog naast onze concurrenten te staan?

'Ah, 't komt 's Avonds boven, Meneer, als 't blauw wordt buiten
en als de Kraaien vallen in het Gras,
maar rapper nog vallen uw Tanden
en 't rapst van al uw Haar dat krulde vóór Veertien-Achttien.
Ah, 'k heb veel Rozen afgetrokken, maar altijd voor den Baas,
'k heb veel vrouwen gevraagd, maar meestal vogelde 'k ernaast,
en 't rapst en 't meest vielen er Tranen in mijn Soepe.

'k Was te stom om Paster te worden,
te braaf om te deugen, te slim om niet te deugen,
'k heb, Meneer, meer geknield dan gedanst.

Ah, 't is 's Avonds, Meneer, dat ge peinst: 't is Kanker,
en 't is alleen maar jammer dat in mijn Karkas
mijn Herte, dat het Herte van een Moordenaar is,
geen Chance heeft gehad, geen Keuze, genen Tijd!

En soms peins ik, als ik peins,
dat Hij die daar nevens mij ligt, Mijn Zwijn,
mijn Ziele, mijne Kameraad in zijn Mande,
minder een Zwijn is
dan het Zwijn dat ik had willen zijn.

Want Hij droomt niet, Meneer,
van Messen en Moord
maar van Appels en Modder.

En daarom is 't misschien, Meneer,
dat ik Hem meestal 's Avonds geren zie
als Hij gebaart dat Hij slaapt.'

- Hugo Claus -

Ik schrijf je neer 

NEWS

The week that saw the sad news of the death of Anthony Minghella, also saw the deaths of two prominent writers.

Arthur C. Clark dies at the age of 90.

Tallish, bespectacled, rather big-eared and increasingly thin on top, he tended to be described by his friends as a beaming and highly articulate shambles of a chap, a man to whom convention meant very little. Yet his mind was like a razor...Clarke's amazing career was possible largely because he was never, in any ordinary sense, quite a part of this world. (Read the rest of The Guardian's obituary here.)

Hugo Claus dies of euthanasia

The writer of The Sorrow of Belgium, had Alzheimer's opted for euthanasia. He was 78. More from Associated Press here.

The Orange Longlist announced

From the Guardian:

Anita Amirrezvani The Blood of Flowers
Stella Duffy The Room of Lost Things
Jennifer Egan The Keep
Anne Enright The Gathering
Linda Grant The Clothes on Their Backs
Tessa Hadley The Master Bedroom
Nancy Huston Fault Lines
Gail Jones Sorry
Sadie Jones The Outcast
Lauren Liebenberg The Voluptuous Delights of Peanut Butter and Jam
Charlotte Mendelson When We Were Bad
Deborah Moggach In The Dark
Anita Nair Mistress
Heather O'Neill Lullabies for Little Criminals
Elif Shafak The Bastard of Istanbul
Dalia Sofer The Septembers of Shiraz
Scarlett Thomas The End of Mr Y
Carol Topolski Monster Love
Rose Tremain The Road Home
Patricia Wood Lottery

The list includes, for the first time, a Turkish Writer, Elif Shafak, whose previous book, The Flea Palace, was published by Marion Boyars publishers.

Ms Shafak, 35, had faced charges for comments made by her characters on the mass killings of Armenians in the final years of the Ottoman Empire in 1915.

Turkey rejects Armenia's claim that the killings constituted "genocide". (From the BBC)

(Our own bookfox, Lisa, whose Armenian grandmother was a witness to the atrocities and whose first novel Prince Rupert's Teardrop was partly inspired her experiences, is hoping to bring us more on this story in due course.)

Here is the coverage from the New York Times. And more stories on this issue can be found at The Independent and The Scotsman

NET COMMENT

The Literary Saloon's overview of coverage on The Orange Prize, excerpt here:

"Reading 120 books I did find myself thinking, 'Oh god, not another dead baby'," said Kirsty Lang, as the longlist for the prize was announced. "There were a hell of a lot of abused children and family secrets."

(We'd have thought 'Another dead baby !' might be a great slogan for the longlist, tempting the male readers who might be hoping for some horror-thriller schlock .....)

....And in The Times Dalya Alberge reports that A.S.Byatt denounces 'sexist' Orange prize:

The novelist A. S. Byatt told The Times that the Orange was a sexist prize, saying that she was so critical of what it stands for that she forbids her publishers to submit her novels for consideration. "Such a prize was never needed," she said, noting that many works of literature were written by women."

And there is an excellent overview of the exclusive prize for women debate over at Booklit :

It proudly claims to be “the UK’s only annual book award for fiction written by a woman”. But what relevance does it have today when even by its own admission, as per its FAQ page, it’s set out what it achieved to do (especially with women scooping the Nobel, the Man Booker, and the Costa Best Book in 2007)(more here)

The ultra-cool Artemis Fowl fansite explores just how many published authors start off in fanfiction - (and if you look hard enough you might recognise a couple of recent Vulpes interviewees!)

These aren’t the only fanfiction authors that are well known. Phillipa Ashley and Rosy Thorton both loved the TV show North and South. They both wrote fanfiction avidly, and received many reviews and encouragements from their fans. And they both wrote their own novels, and then got picked up by publishes. Philipa Ashley wrote Decent Exposure, the first in a new series of books called Little Black Dresses. Rosy Thorton published More than Love Letters. Both are romantic comedies, edged with parody.

The popular teen author Meg Cabot wrote fanfiction when she was a girl. She dedicated much of her time to the fantasy author Anne McCaffrey. She later grew up to write successful book series such as The Princess Diaries, and The Mediator. Cabot encourages her fans to write fictions based on her books, and it is one of the most active fandoms today.

SNIPPETS AND FUNNIES

The Onion spoofs the recent screenwriters strike, reporting of the ZERO impact of a Novelist's Guild of Amerca strike...

LOS ANGELES—The Novelists Guild of America strike, now entering its fourth month, has had no impact on the nation at all, sources reported Tuesday.

...consumers easily adjust to the sudden cessation of any bold new sprawling works of fiction or taut psychological character studies....

So far, sources say, no one has attempted to cross the picket lines, most of which are located in private homes. However, unconfirmed reports indicate that at least one novelist may be breaking the strike by writing under the pseudonym "Richard Bachman."

"We must, as a people, achieve a resolution to this strike soon," novelist David Foster Wallace said at a rally Monday at Pomona College in Claremont, CA, where he is a professor. "The thought of this country being deprived of its only source of book-length fiction is enough to give one the howling fantods."

"I thank you both for coming," he added. (Read all here.)

New York Public Library in New York goes all out in their Milton exhibit

Just inside the New York Public Library's Fifth Avenue temple, to the left of the blinking neon ``KEROUAC'' sign, I found a room with the size and feel of a mausoleum....

...Piped in for mood enhancement is a loop of musical pieces inspired by the poet's work, from Handel to Haydn, Penderecki and a mercifully brief selection from the song ``Better to Reign in Hell'' by black-metal band Cradle of Filth. The group's 2003 CD ``Damnation and a Day: From Genesis to Nemesis'' is on display....

....``Satan is so pretty,'' says a man in his 30s to his companion as they leave a display case. It holds a mezzotint by William Henry Hyde (1858-1925) of a broodingly handsome devil titled ``Satan Surveys the Canopie of Night.'' (For full article click here.)

IN THE DEN: What the foxes have been blogging about

Emma talks about the torture of writing synopses:

What's it about?' is still the question I find hardest to answer, whether it's for an interested friend or a radio host. And usually I wait for a title to emerge as I write, only sometimes of course it doesn't. By the time I realise that, the dull working title has stuck and I can't think of any thing more. (For the same reason my children had many a soft toy who never got further than 'Bear' or 'Rabbit'). (More here)

Whilst Emily talks about that first date with the agent (and remembers why she doesn't want teenage skin)

You remember how it used to be: you're fifteen (32) and the boy (literary agent) you've fancied for ages (done a redraft for and exchanged some promising emails with) has finally asked you out (invited you into the office)...

...But here you are, the morning before the date, lying in bed wondering what to wear, how to act, which way to tilt your head for that first kiss (we'll probably just shake hands first off) . . . But hang on, something's different - you can feel something lightly throbbing on your cheek and as you rush out of bed and stumble to the mirror you see the full horror of what has erupted on your face overnight:

A ZIT.

(Read the rest here)

Whilst Jenn talks writers and parties and, err, who wrote the biggest book here:

I think real writers go to secret parties in each others houses and when they are drunk they put their books on the table and measure them, and say, that's a million words, that, and it only took me three months. Then someone else says, oh, mine's fifteen thousand words but it took me all of my life including my puberty years, and no-one knows who is the hardest.

Thanks to my vulpine colleagues for collecting together all the links. As always, views and comments are very welcome!

Twee filmgedichten van jongeren bij

Hij zegt: 'Ik wou [...] van Hugo Claus

en

Tranen van Guido Gezelle.

 We openen dit journaal met droevig nieuws.

Verder kwamen in het journaal aan bod: vijf jaar oorlog in Irak, twee verongelukte snowboarders, angstige en door molotovcocktails geïntimideerde buschauffeurs in Brussel.

In vergelijking daarmee vond ik het rustige en door hem zelf gewenste sterven van een ongeneeslijk zieke man  eigenlijk amper droevig nieuws.